Tavaf ve say nasıl yapılır? Safa ile Merve arası kaç metre?

Umrede vaktin çoğunu tavaf ve say alır. Bu yazıda adım adım rehberlere sığmayanları bulacaksınız: ikisinin ne kadar sürdüğü, hangi katta yapılacağı, kamet getirilirse, abdest bozulursa ya da şavt sayısı karışırsa ne yapılacağı. Umrenin yapılışı umre nasıl yapılır yazımızda, okunacak dualar da umre duaları yazımızda.

Tavaf ve say ne kadar sürer?

Mescid-i Haram ve Mescid-i Nebevî'den sorumlu Genel Kurum, ibadetlerin ortalama sürelerini yayımlıyor. Rebiülâhir 1447'de (Eylül-Ekim 2025) tavaf ortalama 42 dakika, say 46 dakika sürdü. Umrenin tamamı 116 dakika aldı; bunun yaklaşık 15 dakikası avlulardan metafa, 3 dakikası metaftan Mes'a'ya yürümekle geçti.

Ramazan'da süre uzar. Daha sakin ayları umre için en iyi zaman yazımızda bulabilirsiniz.

Tavaf hangi katta yapılır?

Kâbe'nin etrafındaki açık alanda (metaf) şavtlar en kısadır. Kurumun verilerine göre umrecilerin %92'si tavafını burada yaptı. Kalabalık zamanlarda bu alan ihramlılara ayrılır.

Tavaf, Mescid-i Haram'ın ve genişletilen bölümlerinin her katında geçerlidir. Birinci katta ve çatıda daire genişlediği için şavtlar uzar, ama kalabalık azdır. Üst katlarda yeşil ışıklar Hacerülesved hizasını gösterir; her şavt orada başlar ve biter. Tekerlekli sandalyeler ve elektrikli araçlar da üst katlarda tavaf eder.

Say: mesafe ve katlar

Safa ile Merve arasındaki Mes'a 394 metre uzunluğunda, 40 metre genişliğinde ve dört katlıdır. Suudi Arabistan'ın Hacı Deneyimi Programı'na (Pilgrim Experience Program) göre yedi şavtta yaklaşık 2,76 km yürürsünüz. Mes'a saatte 118 bin kişiyi alabiliyor; kurumun verilerine göre umrecilerin %83'ü sayı zemin katta yaptı.

Saya Safa'dan başlayın; Mes'a'daki levhalar başlangıç noktasını gösterir. Safa'dan Merve'ye gitmek bir şavt, dönmek ikinci şavttır; yedinci şavt Merve'de biter. İki yeşil ışık arasında erkekler gücü yeterse hafifçe koşar, kadınlar normal yürür.

Sayı tekerlekli sandalyeyle ya da araçla yapabilirsiniz. Mescid-i Haram ve Mescid-i Nebevî Dinî İşler Başkanlığı'nın yayımladığı, İbn Bâz'ın umre rehberinde, özellikle ihtiyaç varsa sayı binitle yapmakta sakınca olmadığı belirtilir. Say için abdest müstehaptır, şart değildir.

Tekerlekli sandalye ve elektrikli araçlar

Kurumun Mescid-i Haram'da yaklaşık 400 elektrikli aracı ve 6 binden fazla tekerlekli sandalyesi var (Mart 2026). Elektrikli araçlar Tanaqol uygulamasından ayırtılır. Yaşlılara ve engellilere ücretsiz tekerlekli sandalye avlularda verilir; görevlilere sorun. Ayrıntılar yaşlı anne babayla umre yazımızda.

Niyet

Tavaf ve say için özel bir niyet cümlesi gerekmez; mikatta umre için ettiğiniz niyet ikisini de kapsar. Niyetin yeri kalptir. Şâfiî âlimlerden Nevevî el-Bantenî, ihramlı biri için tavafa başlarken niyeti tazelemenin sünnet olduğunu, şart olmadığını belirtir. İsterseniz içinizden "Allah rızası için umremin tavafını yedi şavt yapmaya niyet ettim" demeniz yeterlidir. Her şavta özel bir dua da yoktur.

Kamet getirilirse

Tavaf ya da say sırasında kamet getirilirse olduğunuz yerde cemaatle namazı kılın, sonra kaldığınız yerden devam edin. Hacerülesved'e dönmeniz ya da şavtı baştan almanız gerekmez (İbn Bâz, Mecmû'u'l-Fetâvâ 17/216). Bazı âlimler o şavtın Hacerülesved'den yeniden başlanması gerektiğini söyler.

Abdest bozulursa

Âlimlerin çoğuna göre tavaf için abdest şarttır. Abdestiniz bozulursa tavafı bırakıp abdest alın ve geri dönün. Hanefî ve Şâfiî mezheplerine göre kaldığınız yerden devam edersiniz; Mâlikî ve Hanbelî mezheplerine göre tavafa baştan başlarsınız. Say abdestsiz de geçerli olduğu için sayda yolunuza devam edersiniz.

Şavt sayısı karışırsa

Tavafın ortasında tereddüt ederseniz az olan sayıyı esas alın: beşinci mi altıncı mı olduğundan emin değilseniz beşinci sayın. İbn Kudâme el-Muğnî'de âlimlerin bu konuda ittifak ettiğini aktarır. Tavaf bittikten sonra gelen şüpheye ise âlimlerin çoğuna göre itibar edilmez. Küçük bir sayaç ya da tespih saymayı kolaylaştırır.

Gücünüz yetiyorsa tavafı sakin bir saatte Kâbe'nin yakınında yapın. Kalabalık ya da sıcak ağır gelirse üst katlara çıkın ya da araç kullanın; yedi şavt yine yedi şavttır.