İhram nasıl giyilir? Mikat yerleri ve ihram yasakları

İhram, ibadete girmeye niyet etmektir ve umre onunla başlar: niyet edip telbiye getirirsiniz, o andan saçınızı kestirene kadar bazı gündelik şeyler yasak olur. İhrama girilen yer mikattır; umre niyetiyle Mekke'ye gelen hiç kimse bu sınırı ihramsız geçemez. Umrenin tamamı umre nasıl yapılır yazımızda.

Beş mikat

Dördünü Peygamber Efendimiz ﷺ, beşincisini Hz. Ömer belirledi (Buhârî 1524 ve 1531). Her mikat hem kendi bölgesinin halkı hem de oradan geçen herkes içindir. Mekke'ye uzaklıklar Suudi Hac ve Umre Bakanlığı'nın verdiği rakamlardır:

• Zülhuleyfe (Ebyâr-ı Ali), 420 km: Medineliler ve Medine'den gelen herkes için.
• Cuhfe, 187 km: Şam halkı için. Bugün ihrama 204 km uzaktaki Râbiğ'de girilir.
• Karnülmenâzil (es-Seylülkebîr), 94 km: Riyad dahil Necid halkı ve Taif yolundan gelenler için.
• Yelemlem (es-Sa'diyye), 115 km: Yemen halkı için.
• Zâtüırk, 92 km: Irak halkı için.

Mikatlarla Mekke arasında, örneğin Cidde'de oturanlar bulundukları yerden ihrama girer. Mekke'de bulunan ve umre yapmak isteyen herkes, Mekkeli de olsa ziyaretçi de olsa, önce Harem sınırının dışına çıkar; genellikle Ten'im'deki Hz. Âişe Mescidi'ne gidilir (Buhârî 1784).

Uçakta ihrama girmek

Yurt dışından gelenlerin çoğu, Cidde'ye inmeden önce mikatı havada geçer. Bakanlık, Cidde'deki Kral Abdülaziz Havalimanı'nın mikat olmadığını ve ihrama girilecek bir yer olmadığını açıkça belirtir. Bu yüzden:

• Evde gusledip ihram örtülerini uçağa binmeden ya da mikattan epey önce uçakta giyin; mikat yaklaştıkça tuvaletlerde sıra oluşur.
• Saudia mikatı önceden ve uçak hizasına geldiğinde yeniden anons eder. Her havayolu bunu yapmaz.
• Anons yapıldığında niyet edin. Bakanlık, ihtiyaten yarım saat kadar önce niyet etmeyi öneriyor.
• Önce Medine'ye uçuyorsanız uçakta ihrama girmeyin; Medine'den Mekke'ye çıkarken Zülhuleyfe'de girersiniz.

İhrama girmeden önce

Bakanlığın belirttiği gibi bunların hepsi sünnettir, farz değil:

• Tırnaklarınızı kesin, koltuk altı tüylerini alın; ihrama girdikten sonra bunlar yasak.
• Erkek de kadın da, âdetli olsa bile, gusletsin. Mümkün değilse abdest alın. Uçakla gidiyorsanız havalimanına çıkmadan evde gusledebilirsiniz.
• Erkek bedenine koku sürebilir ama ihram örtülerine süremez.
• İhrama bir namazın ardından girin: vakti girmişse farz namazın, değilse iki rekâtın.

Erkeğin ihram kıyafeti

İki parça örtü: bele sarılan izar ve omuzlara alınan rida; tercihen beyaz ve temiz. Baş açık kalır. Gömlek, pantolon, sarık, çorap, eldiven ve ayağın tamamını topukla birlikte örten ayakkabı giyilmez; terlik ve sandalet serbesttir (Buhârî 1542). Rida iki omzu da örter; sağ omuz yalnızca tavafta açılır.

Erkek, izarı tutan ve telefonla parayı koyabileceği cepli bir kemer takabilir; saat, yüzük, gözlük ve sargı da serbesttir. Şemsiye ya da herhangi bir gölgelik, başa değmediği sürece sorun değildir.

Kadının ihram kıyafeti

Kadın, bol, örtülü ve dikkat çekmeyen olması şartıyla her renkten kendi kıyafetiyle ihrama girer. Peçe ve eldiven takmaz (Buhârî 1838); ancak yabancı erkeklerin yanında yüzünü örtebilir. Çorap, ayakkabı, gözlük, yüzük, saat ve sargı serbesttir.

Niyet ve telbiye

Kalben niyet edip «Lebbeyke umreten» deyin, bir engelden endişe ediyorsanız şart koşun, sonra Kâbe'ye varana kadar telbiye getirin. Arapçası, okunuşu ve anlamı umre duaları yazımızda.

İhram yasakları

Erkek ve kadın için:

• saçı tıraş etmek, kesmek ya da yolmak;
• tırnak kesmek;
• bedene ya da giysiye koku sürmek;
• nikâh: ihramlı kişi evlenemez, kimseyi evlendiremez, kimseye talip olamaz (Müslim 1409);
• cinsel ilişki ve ona götüren her şey (Bakara 197);
• kara hayvanı avlamak (Mâide 95).

Yalnız erkekler için: gömlek, pantolon ve çorap gibi bedene göre dikilmiş giysiler ile takke ya da sarık gibi başa değen örtüler (Buhârî 1542). Yalnız kadınlar için: peçe ve eldiven (Buhârî 1838).

Kavgadan, tartışmadan ve sesi yükseltmekten de kaçının. Bunlar yasaklar listesinde yer almaz, ama ihramın değerini düşürür.

İhramda serbest olanlar

• Yıkanmak ve başı yıkamak. Peygamber Efendimiz ﷺ ihramlıyken başını yıkamıştır (Buhârî 1840).
• Kemer, saat, yüzük, gözlük ve sargı.
• Başa bir şey değmediği sürece şemsiye, araba tavanı ya da çadır altında gölgelenmek.

Yanlışlıkla bir yasak işlenirse

Mikatı ihramsız geçen kişi, Bakanlığa göre mikata dönüp oradan ihrama girmelidir. Mikatı geçtikten sonra ihrama girerse fidye gerekir.

Hastalık ya da bir rahatsızlık yüzünden tıraş olmak zorunda kalan tıraş olabilir ve üçünden birini seçer: üç gün oruç, altı fakiri doyurmak ya da bir koyun kesmek (Bakara 196, Buhârî 1814).

Unutarak ya da bilmeden dikişli giysi giyen veya koku süren, fark eder etmez çıkarsın ya da yıkasın. Bundan sonra ne gerektiği konusunda âlimler farklı görüşlerdedir; güvendiğiniz bir âlime ya da kafile rehberinize danışın.

Mezheplerin ayrıldığı noktalar

• Âlimlerin çoğu ihram için iki rekât namazı müstehap sayar. Bazı âlimlere göre ihrama özgü bir namaz yoktur; ihrama bir farz namazdan ya da abdest namazından sonra girilir.
• Unutarak ya da bilmeden işlenen yasaklarda bazı âlimler koku, giysi ve başı örtmeyi mazur görür; âlimlerin çoğu ise tıraş ve tırnak kesmede yine de fidye gerektiğini söyler.

İhram örtülerini giymek sizi ihramlı yapmaz; sizi ihrama sokan, mikattaki niyettir. Bu yüzden örtüleri evde ya da otelde dilediğiniz zaman giyin; yasaklar ancak «Lebbeyke umreten» dediğinizde başlar. Çok yürüyecekseniz uyluk aralarına kokusuz bir krem sürün, örtüler sürtünüp tahriş etmesin.