Umre nasıl yapılır? İhramdan tıraşa adım adım

Umre sırasıyla yapılan dört adımdan oluşur: ihrama girmek, Kâbe'yi tavaf etmek, Safa ile Merve arasında say yapmak ve saçı tıraş edip ya da kısaltıp ihramdan çıkmak. Çoğu kişi birkaç saatte tamamlar; cami kalabalıksa süre uzar.

Aşağıdaki adımlar Mescid-i Haram ve Mescid-i Nebevî Dinî İşler Başkanlığı ile Suudi Hac ve Umre Bakanlığı'nın rehberlerine dayanıyor. Mezheplerin ayrıldığı noktalar yazının sonunda.

Yola çıkmadan önce

• Umre iznini Nusuk uygulamasından alın. İzinde size ayrılan saat ve Mescid-i Haram kapılarında okutulan bir QR kod bulunur.
• Mikatınızı bilin. Medine'den gelenlerin mikatı şehrin kenarındaki Zülhuleyfe'dir (Ebyâr-ı Ali). Yurt dışından Cidde'ye uçuyorsanız mikatı inişten önce havada geçersiniz; Cidde Havalimanı mikat değildir.

Mikatta ihrama girmek

Mümkünse mikattan önce gusledin. Bu, âdetli olsa bile kadın için de sünnettir. Âdetli kadın da herkes gibi ihrama girer, ancak temizlenip gusledene kadar tavaf yapmaz. Erkek bedenine koku sürebilir ama ihram örtülerine süremez.

Erkekler dikişsiz iki beyaz örtüye bürünür: biri belden aşağı sarılır, diğeri omuzlara alınır; baş açık kalır. Kadınlar bol, sade ve şeffaf olmayan kendi kıyafetleriyle ihrama girer; peçe ve eldiven takmaz (Buhârî 1838).

Mikatta kalben niyet edip «Lebbeyke umreten» deyin: Allahım, umre için emrindeyim. Hastalık gibi bir sebeple umreyi tamamlayamamaktan endişe ediyorsanız şart koşabilirsiniz: «Bir engel çıkarsa, beni alıkoyduğun yerde ihramdan çıkarım.»

Ardından Peygamber Efendimizin ﷺ telbiyesini söyleyin (Buhârî 1549):

«Lebbeyk, Allâhümme lebbeyk. Lebbeyke lâ şerîke leke lebbeyk. İnne'l-hamde ve'n-ni'mete leke ve'l-mülk, lâ şerîke lek.» Emrindeyim Allahım, emrindeyim. Senin ortağın yoktur, emrindeyim. Hamd sana mahsus, nimet de mülk de senindir. Senin ortağın yoktur.

Yolda telbiyeyi sık sık tekrarlayın; erkekler sesli, kadınlar alçak sesle söyler. Bu andan umre bitene kadar ihram yasaklarından kaçının: saç ve tırnak kesmek, koku sürünmek ve cinsel ilişki bunlardandır. Erkekler ayrıca dikişli giysi giymez ve başını örtmez.

Tavaf: Kâbe'nin etrafında yedi şavt

Kâbe'ye varınca telbiyeyi bırakın. Tavaf için, namazda olduğu gibi abdest gerekir.

Hacerülesved köşesinden başlayın; üst katlarda bu hizayı yeşil ışıklar gösterir. Ona dönüp sağ elinizle işaret edin ve «Allâhu ekber» deyin (Buhârî 1613). İzdihama yol açmadan ulaşabilen biri için Hacerülesved'e dokunmak ve onu öpmek sünnettir; kalabalıkta ulaşamayana bir sorumluluk yoktur.

Kâbe'yi solunuza alarak yedi şavt dönün; her şavt Hacerülesved hizasında başlar ve biter. Erkekler tavaf boyunca sağ omzunu açık bırakır (ıztıba) ve kalabalık izin verirse ilk üç şavtta kısa adımlarla çalımlı yürür (remel).

Cami kalabalıkken Kâbe'nin çevresindeki zemin ihramlılara ayrılır. Üst katlarda şavtlar daha uzundur ama daha rahattır.

Her şavt için belirlenmiş bir dua yoktur. Kendi sözlerinizle ve kendi dilinizde dua edin, Kur'an okuyun, zikredin. Rükn-i Yemânî ile Hacerülesved arasında Peygamber Efendimizin ﷺ orada okuduğu duayı okuyun (Ebû Dâvûd 1892): «Rabbenâ âtinâ fi'd-dünyâ haseneten ve fi'l-âhireti haseneten ve kınâ azâbe'n-nâr.» Rabbimiz! Bize dünyada da iyilik ver, ahirette de iyilik ver ve bizi ateş azabından koru (Bakara 201). Rükn-i Yemânî'ye ulaşabilirseniz elinizle dokunun, öpmeyin; ulaşamazsanız işaret etmeyin.

Yedinci şavttan sonra erkekler sağ omzunu örter. Yer bulursanız Makam-ı İbrâhim'in arkasında, bulamazsanız caminin herhangi bir yerinde iki rekât namaz kılın; birinci rekâtta Kâfirûn, ikincisinde İhlâs sûresini okuyun. Ardından zemzem için.

Safa ile Merve arasında say

Tabelaları izleyerek Safa'ya gidin. Başlarken «İnne's-Safâ ve'l-Merve min şeâirillâh» (Bakara 158) âyetini okuyun ve «Ebdeü bimâ bedeallâhü bih» deyin: Allah'ın başladığı yerden başlıyorum. Kâbe'ye dönüp ellerinizi kaldırın, tekbir getirin ve Peygamber Efendimizin ﷺ orada söylediğini söyleyin (Müslim 1218):

«Lâ ilâhe illallâhu vahdehû lâ şerîke leh, lehü'l-mülkü ve lehü'l-hamdü ve hüve alâ külli şey'in kadîr. Lâ ilâhe illallâhu vahdeh, enceze va'deh, ve nasara abdeh, ve hezeme'l-ahzâbe vahdeh.»

Bunu aralarda kendi dualarınızı ederek üç kez tekrarlayın. Sonra Merve'ye yürüyün ve orada da aynısını yapın. Yeşil ışıklar arasında erkekler gücü yetiyorsa koşar adım yürür (hervele); kadınlar normal yürür.

Safa'dan Merve'ye gitmek bir şavt, dönmek ikinci şavttır; yedinci şavt Merve'de biter. Her yön yaklaşık 395 metredir. Sayı herhangi bir katta, gerekirse tekerlekli sandalyeyle yapabilirsiniz. Say için abdest müstehaptır, şart değildir.

Tıraş veya saç kısaltma

Erkekler başını tamamen tıraş eder, ki bu daha faziletlidir, ya da saçını her yerinden kısaltır. Kadınlar saçlarını toplayıp uçlarından bir parmak ucu kadar keser. Merve tarafında, caminin hemen dışında berberler var.

Böylece umreniz tamamlanır ve ihramla yasaklanan her şey yeniden helal olur. Umreden sonra kılınacak özel bir namaz yoktur.

Mezheplerin ayrıldığı noktalar

• Âlimlerin çoğuna göre tavaf ancak abdestle geçerlidir. Hanefîlere göre abdest vaciptir; abdestsiz yapılan tavaf geçerlidir ama dem (kurban) gerektirir.
• Saçını kısaltan erkek için Şâfiîlere göre üç tel, Hanefîlere göre başın dörtte biri yeterlidir; Mâlikî ve Hanbelîler başın tamamını şart koşar. Başın tamamını tıraş etmek ya da kısaltmak her mezhebe göre yeterlidir.

Pratik öneriler

• Daha sakin saatleri seçin: hafta içi kuşluk vakti ya da gece yarısından sonrası. Ayrıntılar umre için en iyi zaman yazımızda.
• Ayakkabınızı küçük bir torbada taşıyın; girdiğiniz kapıdan çıkamayabilirsiniz.
• Yanınızdakilerle kapı numarası gibi net bir buluşma noktası belirleyin.
• Tavaf ve say için tekerlekli sandalye ve elektrikli araçlar var; ayrıntılar yaşlı anne babayla umre yazımızda.

Uzun bir yolculuktan yorgun geldiyseniz önce otelinizde dinlenip umreyi sonra yapabilirsiniz; umreyi tamamlayana kadar ihramlı kalmanız yeterli.