Ana içeriğe geç
JiwarStays

Kâbe örtüsü (kisve): nasıl yapılır, üzerinde ne yazar?

Kâbe örtüsünün siyah ipeğine «Sübhanallahi ve bihamdihi» gibi sözler dokunur. Kisve nasıl yapılır, üzerinde ne yazar, her yıl ne zaman değiştirilir?

Yazan: Abdulrahman Ragab

7 dk okuma

Altın ve gümüşle işlenmiş Kâbe kapısı perdesi ve yanında siyah ipeğin üzerindeki kuşak

Kâbe örtüsünün siyah ipeğine bazı sözler doğrudan dokunmuştur: «Yâ Allah», «Sübhanallahi ve bihamdihi, sübhanallahil azîm», «Yâ Deyyân», «Yâ Mennân» ve «Lâ ilâhe illallah Muhammedün Resûlullah». Suudi Haber Ajansı'nın (SPA) 2022'de bildirdiğine göre bu sözleri Mekke'deki Kral Abdülaziz Kâbe Örtüsü Kompleksi'nin jakarlı tezgâhları dokuyor. Kumaşa yakından bakınca fark ediliyorlar.

Bugün Kâbe'yi örten kisve, hicrî 1448 yılının örtüsüdür. SPA'ya göre 150 Suudi usta onu 11 ayda hazırladı: 47 parça siyah ipek, 24 ayar altınla kaplanmış gümüş iplikle işlenen 30 ayet ve toplam 1.410 kilogram.

Mekke'deki ziyaret yerleri yazımızda örtünün yapıldığı kompleksten kısaca söz etmiştik. Bu yazı ise örtünün kendisini anlatıyor: üzerinde ne yazdığını, her yıl nasıl değiştirildiğini ve Kâbe'nin önünde durduğunuzda nereye bakacağınızı.

Kâbe örtüsü neyden yapılır?

Bir örtü için yaklaşık 825 kilogram ham ipek, 120 kilogram altın kaplama gümüş tel, 60 kilogram saf gümüş ve 410 kilogram ham pamuk kullanılıyor; bu rakamlar kompleksin kendi verileri (SPA, 2026). İpek İtalya'dan gelen saf doğal ipek, altın kaplama gümüş iplik ise Almanya'dan (SPA, 2025).

Üretim yedi aşamadan geçiyor. Önce ipeğin yıkanacağı su tuzdan arındırılıyor. Ardından ipek yıkanıp boyanıyor: dış örtü için siyaha, iç örtü ve Medine'deki Hücre-i Saadet'in örtüsü için yeşile. Sonra makinede, metrede 9.900'den fazla iplikle dokunuyor ve üzerine ayetler ile süslemeler basılıyor. Parçalar birleştirilip dikiliyor, altın işlemeler de harfleri kabartan pamuk dolgunun üzerine gümüş ve altın kaplama gümüşle işleniyor. Son aşama kalite kontrolü.

Örtünün yüksekliği 14 metre. Üst üçte birini 95 santim eninde, 47 metre uzunluğunda ve 16 parçadan oluşan bir kuşak (hizam) çeviriyor (SPA, 2026). Masrafını devlet karşılıyor: SPA'nın 2025'te verdiği rakama göre yılda 25 milyon riyal. Bu rakamlar yıldan yıla biraz değişiyor; buradakiler SPA'nın yayımladığı en güncel rakamlar.

Kâbe örtüsünün üzerinde ne yazar?

Kâbe, örtüsü tabanına kadar inmiş hâlde; üst kısımda altın kuşak, kapıda perde, metaf neredeyse boş
Örtü Kâbe'nin tabanına kadar iniyor; üstte kuşak, kapıda perde. Aralık 2020.
  • İpeğin kendisinde: yazının başındaki dokunmuş sözler.
  • Kuşakta: celî sülüs hattıyla ayetler. Kompleksin hattatlarından Abdurrahman el-Mâlikî'ye göre bu hat, dar bir alana en çok kelimeyi sığdırdığı için seçilmiş (SPA, 2025).
  • Kuşağın altındaki kandillerde: birinde «Allah göklerin ve yerin Nur'udur» yazıyor (Nûr 35, Diyanet meali).
  • Dört köşedeki samediyelerde: İhlâs suresi, «De ki: O Allah bir tektir. Allah her şeyden müstağni ve her şey O'na muhtaçtır.» (İhlâs 1 ve 2, Diyanet meali)
  • Kapı perdesinde: 6,35 metre boyundaki ve 3,33 metre enindeki perdeye «Allah», «Sübhanallahi ve bihamdihi» ve «Yâ Hayy yâ Kayyûm» gibi seçilmiş sözler işleniyor (SPA, 2025).
  • İthaf parçasında: örtünün Mekke'de yapıldığı, Kâbe'ye kimin hediye ettiği ve yılı yazar.
Siyah ipek üzerine altın ve gümüşle işlenmiş Kâbe kapısı perdesi; altında altın kaplı kapı
Hicrî 1436 (2015) yılının kapı perdesi, 2016'da çekildi. Büyük beyaz satır Fetih suresinin 27. ayeti, alttaki iki pano ise ithaf yazısıdır.

Kâbe'nin içindeki duvarlar da aynı komplekste yapılan yeşil ipekle örtülü. Üzerinde, insanlar için kurulan ilk ibadet evinin Bekke'deki ev olduğunu bildiren Âl-i İmrân suresinin 96. ayeti ile «Yâ Hannân yâ Mennân yâ Zel-celâli vel-ikrâm» yazıyor (SPA, 2024).

«Kâbe'nin örtüsünün giydirileceği gün»

Mekke'nin fethi günü Sa'd b. Ubâde, Ebû Süfyân'a bugünün kan dökülecek gün, Kâbe'nin dokunulmazlığının çiğneneceği gün olduğunu söyledi. Ebû Süfyân bunu Peygamber Efendimiz'e ﷺ aktarınca o, Sa'd'ın yanıldığını söyledi ve şöyle buyurdu:

«Bugün, Allah'ın Kâbe'yi yücelteceği ve Kâbe'ye örtüsünün giydirileceği gündür.» (Buhârî 4280, Urve b. Zübeyr'den)

Hz. Âişe, Ramazan orucu farz kılınmadan önce insanların Âşûrâ günü oruç tuttuğunu ve o günün Kâbe'nin örtüldüğü gün olduğunu anlatır (Buhârî 1592).

Kâbe örtüsü her yıl nasıl değiştirilir?

Hicrî 1443 (2022) yılına kadar örtü, hacılar Arafat'tayken arefe günü, 9 Zilhicce sabahı değiştirilirdi. O yıl çıkan bir kraliyet talimatıyla tarih değişti: örtü artık 10 Zilhicce'de Kâbe'nin baş anahtar muhafızına teslim ediliyor ve hicrî yılın ilk günü olan 1 Muharrem'de değiştiriliyor. Yeni tarihteki ilk değişim 1 Muharrem 1444'te (30 Temmuz 2022) yapıldı.

Yani hacdan sonra yeni örtü Kâbe'nin anahtar muhafızlarına teslim ediliyor. 12 Zilhicce 1447'de (29 Mayıs 2026) Mekke bölgesi vali yardımcısı Prens Suud bin Mişal örtüyü Kral adına teslim etti; teslim tutanağını baş muhafız Abdülmelik bin Taha eş-Şeybî imzaladı.

Ardından değişim gecesi geliyor. SPA bu geceyi 1447'de şöyle anlattı:

  1. Zilhicce'nin son günü ikindiden sonra kapı perdesi indiriliyor; samediyeler, kandiller ve süslemeler sökülüyor.
  2. Yatsıdan sonra yeni örtü kompleksten Mescid-i Haram'a getiriliyor.
  3. Her yeni yüz Kâbe'nin damına çıkarılıp eskisinin üzerine seriliyor, ardından eski yüz alttan indiriliyor. Bu, her yüz için bir kez olmak üzere dört kez tekrarlanıyor.
  4. Kuşak dört yüzde de düz bir çizgiye getirilip dikiliyor, köşeler yukarıdan aşağıya dikiliyor ve kapı perdesi takılıyor.

1447'deki değişimde 154 usta çalıştı, 8 vinç kullanıldı ve iş gece yarısından sonra bitti. Değişim canlı yayınlanıyor.

Bir sonraki değişim 1 Muharrem 1449 gecesi yapılacak. Ümmü'l-Kurâ takvimine göre bu tarih 6 Haziran 2027 Pazar gününe denk geliyor; yani çalışma 5'i 6 Haziran'a bağlayan gece sürecek.

Eski örtü kompleksin deposuna dönüp orada saklanıyor; bunu kompleksin genel müdürü 1438'de (2017) SPA'ya anlattı. Komplekste geçmiş yılların örtülerini koruyan bir bölüm var ve bunların bir kısmı daha sonra seçilmiş müzelerde sergileniyor. Bu bilgi, Mekke Şehri ve Mukaddes Mekânlar Kraliyet Komisyonu'nun ziyaretçi sitesi Discover Makkah'tan.

Örtü hac mevsiminde neden kaldırılır?

Her yıl hacdan önce örtünün alt kısmı 3 metre yukarı kaldırılıyor ve kaldırılan kısım dört yüzde de 2 metre eninde beyaz pamuklu bir bezle örtülüyor. 1447'de bu iş 1 Zilkade'de (18 Nisan 2026), 34 usta tarafından yaklaşık iki saatte yapıldı. Mescid-i Haram ve Mescid-i Nebevî'den sorumlu Genel Kurum'a göre amaç, kalabalık tavafta örtüyü dokunmaktan ve yıpranmaktan korumak. SPA bir sebep daha sayıyor: hatıra olarak saklamak ya da teberrük için örtüden parça kesilmesini önlemek.

Bu uygulamaya teşmîrü'l-Kâbe deniyor; halk arasında ise «Kâbe'nin ihramı» olarak biliniyor. SPA bunun bir ibadet olmadığının altını çiziyor. Seyyah İbn Cübeyr, 27 Zilkade'de Kâbe'nin örtülerinin dört yüzde de yaklaşık bir buçuk boy yukarı sıvandığını ve insanların buna Kâbe'nin ihramı dediğini yazar.

Hac mevsiminde örtüsü alt duvarlardan kaldırılmış Kâbe ve çevresindeki kalabalık
Hac mevsiminde örtü kaldırılır ve Kâbe'nin alt taş duvarları görünür. 2018 hac mevsimi.

Kâbe'yi tarih boyunca kimler örttü?

  • Peygamber Efendimiz'in ﷺ atalarından Adnân, Kâbe'yi örtenler arasında anılır. Rivayete göre Kâbe'yi cahiliye döneminde ilk örten, Mekke'yi ziyaret eden Yemen kralı Tübba' el-Himyerî'dir; Kâbe'ye ilk kapıyı ve anahtarı yaptıran da odur.
  • Kusay b. Kilâb, örtü işini Kureyş kabileleri arasında düzene koydu. Daha sonra zengin bir tüccar olan Ebû Rebîa Abdullah b. Amr el-Mahzûmî, bir yıl kendisinin, ertesi yıl Kureyş'in örtmesini önerdi ve Kureyş kabul etti.
  • Hz. Ebû Bekir ve Hz. Ömer, Kâbe'yi Mısır'ın ince kubâtî kumaşı ve Yemen kumaşlarıyla örttü. Hz. Osman, İslam'da üst üste iki örtü örten ilk kişi oldu.
  • Emevîler döneminde Kâbe yılda iki kez örtülürdü: Âşûrâ günü ve Ramazan'ın sonunda, Ramazan Bayramı'na hazırlık olarak.
  • Abbâsîler döneminde örtü Mısır'ın Tinnîs, Tûne ve Şatâ şehirlerinde dokunuyordu; Halife Me'mûn Kâbe'yi yılda üç kez örttü. Örtünün üzerine yazı yazılması da bu dönemin başında başladı: halifeler kendi adlarını, örtünün yapıldığı yeri ve tarihini işletirdi.
  • Örtü yüzyıllar boyunca, kısa aralar dışında Mısır'dan gönderildi; bu, hicrî 1381'de (1962) tamamen sona erdi.
  • Muharrem 1346'da (1927) Kral Abdülaziz, Ecyâd'da örtü yapımına ayrılmış bir atölye kurulmasını emretti; Hicaz'da örtüyü dokumak için ayrılan ilk yer burasıydı. Aynı yılın 1 Recep'inde Hindistan'dan on iki el tezgâhı ve 40'ı usta nakışçı olmak üzere 60 işçi geldi; örtü Zilkade 1346'nın (1928) sonunda tamamlandı.
  • Kral Suud döneminde Cervel'de bir fabrika açıldı. Orada yapılan ilk örtünün üzerinde şu yazıyordu: «Bu örtü Mekke-i Mükerreme'de yapıldı ve Kral Suud bin Abdülaziz Âl-i Suud tarafından Kâbe-i Müşerrefe'ye hediye edildi; Allah kendisinden kabul etsin.»
  • Fabrika 1397'de (1977) Ümmü'l-Cûd'daki binasına taşındı; 1439'da (2018) adı Kral Abdülaziz Kâbe Örtüsü Kompleksi oldu.
Mısır'da yapılan son örtüye ait Kâbe kapısı perdesi; siyah, yeşil ve kırmızı kumaş üzerine gümüş işleme
Mısır'da yapılan son örtünün kapı perdesi, 2022'de çekildi. Ortadaki satır, 1436 perdesindeki ayetin aynısı: Fetih suresi 27.

Kâbe'nin önünde durduğunuzda

  • Kuşak örtünün üst üçte birini çevirir, kandiller onun altında asılıdır, samediyeler de dört köşededir. Kapı perdesi, Kâbe kapısının bulunduğu duvarda, Hacerülesved köşesinin yanındadır.
  • Genel Kurum'a göre (Ağustos 2026) Mescid-i Haram'daki kalabalık genellikle 22.00 ile 04.00 ve 09.00 ile 16.00 arasında en hafif hâlindedir. Ayrıntılar Hacerülesved yazımızda.
  • Şeyh İbn Bâz'a Kâbe'nin duvarlarına ve örtüsüne el sürüp sıvazlamanın hükmü soruldu. Bunun bir aslı olmadığını, çünkü Peygamber Efendimiz'in ﷺ böyle yapmadığını söyledi; meşru olan Hacerülesved'i öpmek ve ona dokunmak, Rükn-i Yemânî'ye de elle dokunmaktır. Hacerülesved köşesiyle kapı arasındaki Mültezem'de durup göğsünü ve ellerini duvara koyarak dua etmeyi ise ibadet saydı ve bunda bir sakınca görmedi.
  • Mültezem her gün ud yağıyla kokulandırılır. İhramlıysanız âlimlerin bu koku hakkında söylediklerini aynı yazıda okuyabilirsiniz.

Kâbe Örtüsü Kompleksi'ni ziyaret

Kompleks, eski Mekke-Cidde yolu üzerindeki Ümmü'l-Cûd'da, Harem'e yaklaşık 10 km uzaklıkta. İçeride örtünün yapım aşamalarını, dokuma araçlarını ve hat yazılarını görebilir, ustaları çalışırken izleyebilirsiniz.

Mescid-i Haram ve Mescid-i Nebevî'den sorumlu Genel Kurum'un ziyaret portalı (visits.alharamain.gov.sa), ziyaret saatlerini pazardan perşembeye 08.00 ile 11.00 arası olarak veriyor; giriş ücretsiz. Başka resmî sayfalarda farklı günler yazdığı oldu, bu yüzden gitmeden önce portala bakın. Diğer ziyaret yerleri Mekke'deki ziyaret yerleri yazımızda.

Umreniz Zilkade ya da Zilhicce'ye denk gelirse örtünün Kâbe'nin tabanından 3 metre yukarı kaldırıldığını, altında beyaz pamuklu bir bez olduğunu görürsünüz. Örtü, kalabalıkta zarar görmesin diye her yıl hacdan önce kaldırılır.

Mescid-i Haram yakınındaki oteller

Yürüme mesafesini, manzarayı ve fiyatı karşılaştırın, dakikalar içinde rezervasyon yapın.

Otellere göz atın

Kaynaklar